Założenie plantacji – wybór terminu i materiału sadzonkowego
Wierzbę koszykarską rozmnaża się wyłącznie wegetatywnie – przez sadzonki pędowe pobierane z jednorocznych przyrostów. Sadzonki długości 20–25 cm powinny mieć co najmniej 2–3 dobrze wykształcone węzły. Pobiera się je podczas zimowego cięcia, przechowuje w chłodnym i wilgotnym miejscu do nasadzenia.
Nasadzenie wykonuje się wczesną wiosną – w marcu lub na początku kwietnia, gdy gleba jest już odmarznięta, ale drzewa nie ruszyły jeszcze w wegetację. Na stanowiskach zalewowych należy odczekać z nasadzeniem do opadnięcia wody wiosennej, co na terenach dolin rzecznych może przypadać nawet na połowę kwietnia.
Rozstawa sadzenia
Przy przeznaczeniu plantacji na produkcję cienkich pędów koszykarskich stosuje się gęstą rozstawę: 30×40 cm lub 40×50 cm. Daje to od 50 000 do ponad 80 000 roślin na hektar. Gęstsza rozstawa ogranicza rozgałęzianie się pędów i wymusza wzrost pionowy, co przekłada się na długość i prostoliniowość surowca.
Cykl cięcia i pielęgnacja
W pierwszym roku po nasadzeniu wikliny nie tnie się – rośliny budują system korzeniowy. Od drugiego roku stosuje się coroczne cięcie u podstawy (5–8 cm nad ziemią), wykonywane późną zimą lub wczesną wiosną przed pęknięciem pąków. To inicjuje produkcję licznych, prostych pędów jednorocznych.
Nawożenie
Wierzba koszykarska wykazuje umiarkowane zapotrzebowanie na azot. Na glebach mineralnych aluwialnych wystarczy aplikacja 40–60 kg N/ha rocznie w formie przedwegetacyjnej. Na glebach organicznych (torf, murszowate) poziom azotu bywa wysoki naturalnie, a dodatkowe nawożenie może prowadzić do nadmiernego wzrostu kosztem jakości pędów (zbyt grube, podatne na łamanie).
Fosfor i potas aplikuje się zależnie od wyników analizy gleby. Na podmokłych glebach aluwialnych zasobność w te składniki jest często wystarczająca bez dodatkowego nawożenia.
Zbiór pędów
Pędy zbiera się od listopada do marca włącznie, gdy roślina jest w spoczynku. Zbiór w stanie bezlistnym ma kluczowe znaczenie dla jakości surowca – pędy są twardsze, mniej podatne na uszkodzenia mechaniczne podczas transportu i przechowywania.
Długość użytkowych pędów Salix viminalis po jednym sezonie wzrostu wynosi zazwyczaj 1,5–2,5 m przy grubości u podstawy 3–10 mm. Pędy cieńsze (<3 mm) klasyfikuje się jako odpad lub stosuje do celów ozdobnych.
Sortowanie surowca
Po zbiorze pędy sortuje się ręcznie lub mechanicznie według długości w wiązkach. Tradycyjny polański system klasyfikacji wyróżnia trzy klasy: krótka (do 1 m), średnia (1–1,5 m) i długa (powyżej 1,5 m). Surowiec przechowuje się pionowo w wiązkach w przewiewnym miejscu lub moczi przed użyciem w celu przywrócenia elastyczności.
Choroby i szkodniki na stanowiskach podmokłych
Zwiększona wilgotność sprzyja rozwojowi chorób grzybowych. Na plantacjach wikliny najczęstsze problemy to:
- Marssonina salicicola – brunatna plamistość liści, ogranicza asymilację i osłabia rośliny
- Gnilec podstawy pędów powodowany przez Phytophthora spp. – szczególnie groźny przy długotrwałym zalewaniu
- Choroby rdzawe (Melampsora spp.) – pojawiają się w drugiej połowie sezonu, przy ciepłych i wilgotnych warunkach
Podstawową metodą ograniczania chorób jest wybór odmian odpornych i utrzymanie rozstawy zapewniającej przepływ powietrza w łanie.
Trwałość plantacji
Plantacja wierzby koszykarskiej prowadzona metodą krótkich rotacji może być eksploatowana przez wiele lat bez konieczności ponownego zakładania – przy prawidłowej agrotechnice systemy korzeniowe są trwałe. Stopniowe starzenie się karpy i pogorszenie jakości pędów obserwuje się zwykle po kilkunastu latach intensywnej eksploatacji.